بەرزە فڕەکان ! ( یەشار کەمال و شکور مستەفا )

یەشار کەمال و شکور مستەفا

پەخشان و نوسینیان بەرەو ئاستێکی تابوو شکێنی برد .

ڕەشاد – مستەفا سوڵتانی

گوڵانی ١٤٠٠ی هەتاوی ( مای  ٢٠٢١ زاینی )

وێنەکانی ئەم دوو نووسەرە یادگاریان لێ  ئەچۆڕێ .

دەستی ڕاست بەڕێز شکور مستەفایە و دەستی چەپ رێزدار یەشار کەمالە .

*****

یەشار کەمال : نوسینەکانی بەڕێزان یەشار کەماڵ و شکور مستەفا تروسکاییەک بوون لە  نێوان کازیوەی بەیانی و تاریکی شەودا. ڕەنجی زۆریان لە پێناو ئەدەبیات و فەرهەنگ و کولتوری نێو نەتەویی و نەتەویی کێشا و خۆشە چینی مەینەت بوون . زڕە نووسەرەکان و قەلەم لەرزۆکەکان کە بە باڵای شوینیزمی پان تورکی و پان عەربیسم هەڵیان دەگوت و شمشاڵیان لێدەدا، لە بەر چاو بیر و ڕای گشتی کەوتن . شکور مستەفا و یەشار کەمال  پێیان وابوو ڕێکخراوە داهۆڵ ئاساکانی حکومەتی لە مێژوو ، چەرخی هاودەم و گلوبالیزم جێ ماون و هەمیشە ئازادی و دیموکراسی ئەتک دەکەن. سیاسەتی یەک نەتەوە ، یەک ئاڵا ، یەک زمان ویەک وڵات کارتێکەری نیگەتیڤی لە سەر ڕەوتی نوسینەکانی یەشار کەمال دانا و، بۆیە بەگشتی چۆڕاوەی بیر و ئەندیشەی بە زمانی تورکی بڵاو کردوەتەوە . ئەگەرچی مکانیزم و سیستمی دیکتاتوری لە تورکیا و عێراق وەک مشار دەیبڕی بەڵام ، شکور مستەفا و یەشار کەمال شەپۆلی تازە گەری و نوێخوازیان پەرە پێدا و لە بوارەدا ، نەرمڕەو بوون و لە چەپ ئاژوویی دووریان کرد . لە داڕشتن و نوسینی ڕۆمانەکان و وەرگێڕانەکاندا کاژی سەردەمی کلاسیک و سوننەتیان داماڵی . وەک ئاو هاتن و وەک با چوون . یەشار کەماڵ لە سیستمی  پان تورکیزم” هەڵۆ گیر” بوو و کارێکی بۆ زمانی کوردی پێنەکرا، بەڵام لە پەراوێزی مێژووش نەکەوت . ئەفسانەی چیای ئاگری یەشار کەمال ، شکور مستەفا لە تورکییەوە کردویە بەکوردی کە تاسەی خوێنەری زمانی کوردی دەشکێنێ  زۆربەی کتێبەکانی یەشار کەمال لە لایەن یای( خاتوون ) منەوەر هاوژینی نازم حیکمەت بۆ سەر زمانی فەرانسا و، شکور مستەفا بۆ سەر زمانی کوردی و، هاوسەری یەشار خاتون تیڵدا بۆ سەر زمانی ئینگلیزی تەرجومە کراونەتەوە. یەشار وەک پلووسکێکی دارینی بنار شاخێکی بەرز، ئاوێکی فرەی لێ هاتە خوار و، بە لرفە لرف و هاژە هاژە بەرەو دەریا سەری خۆی هەڵگرت . یەشار لە گفتوگۆیەکی تایبەتی لە گەڵ هاوبیرانی دەڵێت : ” لە هەژدەساڵیەوە بیر و ئەندیشەی سیکولار و چەپم هەبوو ،و خامەکەم شانبەشانی ئەو فیکرە هەنگاوی ناوە . بە دوو شت متمانە و باوڕم هەیە سروشت و گەڵ . بۆ نەتەوەکەم دەنووسم و بیری سیاسیم لە بەرهەمەکانم جیا نابێتەوە . بە چەکی قەڵەم دژی نەیارانی مرۆڤایەتی و بۆ سەقامگیر کردنی بیری ئەنترناسێولیستی شەڕ دەکەم .”

 شکور مستەفا : ڕەنگە شارەزاترین و پسپۆڕ ترین وەرگێڕی بژاردەکانی یەشار کەمال ، جەناب شکور مستەفا بێت . زمان ناس و زمان زان بووە و عەرەبی ،کوردی،تورکی ، فارسی زانیوە  و تاڕادیەک شارەزای زمانی ئینگلیزی بووە و لە چوار چێوەی تەنگە بەردا بیر ی نەکردوەتەوە . لە ئەفسانەی چیای ئاگری تابلۆیەکی ڕەنگینی نەخشاندووە ، کە وەک ئاسن ڕفێن خوێنەرانی ڕادەکێشێت و  خوێنەرهەر گیز لە خویندنەوەی ماندوو و هێلاک نابێت . دەسەڵاتی باوەر پێنەکراوی بە سەر زمانی زگماکیدا هەیە و ،  هەڵویستی توێژ و چینەکانی کۆمەلگا لە تەرجومەکانی ڕەنگی دیارە . فرە تر و لە بوارە جیاوازەکاندا لە ئاخافتن و زمانی ساکاری گوند نشینەکان و هەژارانی شار لە بەستێنی وەرگێڕان کەڵکی وەر گرتوە .  لە تەرجومەکانی دیاردەی ساتیر و ئیستعارە وک شاکاری هونەری بەکار هاتوە کە ، لە وەنەوشەی لانزار دەچن . لە  تەرجومەی کتێبی عەرەب شامیلۆڤ بە ناوی ” قەڵای دمدم ” شاکارێکی بەرزی ئەدەبی خولقاندووە ، کە  بەرخودانی جوامێرانە باس و هاوکات برینەکانی جەماوەری تێکشکاو و دڵشکاو سارێژ دەکات . شکور مستەفادژی سەرکوت کردنی بیری جیاواز کە ئێستا بوتە ڕێباز ، بوو . بە تێڕوانینی زانستیانە دژی کۆمەڵکوژی، ژنکوژی، دیل کوژی ، هاوسەنگەر کوژی بووە و وەک خوویەکی ناجوامێرانە باسیان دەکات . شکور مستەفا لە پێڤاژەی تەرجومەدا، لەگەنجینەی بێ هاوتای دیالکتەکانی زمانی کوردی بەهرەی بیرمندانە ، لۆژیک وجوانی وەر گرتوە و بەتایبەت بواری نەتەوە سازی هەموار کردووە . یەکێک لە کارە بەنرخ و گرانبەهاکانی شکور مستەفا ، دانانی فەرهەنگۆک و شی کردنەوەی وشەکانە کە  لەئاخری تەرجومەکانی پۆلبەندی کردووە . حەیف خەزانی پاییز دەروازەی تەمەنیانی بێڕەحمانە کوتا و، جڤاتی جیهانی فرە زوو لە خەرمانی سووریان مەحرووم و بێ بەش کرا .

 تەواو

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *