فیدریکۆ گارسیا لۆرکا !

ڕەشاد – مستەفا سوڵتانی

فیدریکۆ گارسیا  لۆرکا !

Federico Garcia  Lorca

ڕەشادمستەفا سوڵتانی . پازدەی ژانویەی ٢٠٢١

کێ لە توانای دایە ، بەر خۆر بە بێژنگ بگرێ . ئاخۆ مێژوو چەند کات و زەمانی پێویست بێ ،هەتا بتوانی مێشکێکی تری  وا  بخولقێنێ !

بەرهەمەکانی لۆرکا لە گوڵاڵە سوورەی گوێ ڕووبار و چەم و باخەکانی دار هەنار دەچن ،کە سەرانسەری سوور و گوڵنارییە .

…………………..

فیدریکۆ گارسیا لۆرکا هەڵبەستوانی گەل پەسەند و شۆڕشگێری بواری ئەدەبیات ، هۆنراوە ، شانۆگەری ،ژەنیار و شێوەکاری  لە ساڵی ١٨٩٨ زاینی  لە دایک بووە . و لە ساڵی ١٩٣٦ زاینی بەدەستی فاڵانژەکانی لایەنگری فرانکۆی فاشیست و لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا لە دەورانی شەڕی نێو خۆیی ئیسپانیا و لە نزیک مەزراکەی و شاری گرانادای ئیسپانیا بەشێوەیەکی سامناک و بیڕەحمانە تیرباران کرا . پەیکەری خوێناوی و گۆڕەکەی لۆرکا هێشتا هەر بزر و گومە . مەرگی لۆرکا داخی گرانی بەدڵ نوێخوازان و ئارمانخوازان و ئەڤیندارانی ئازادیەوە  نا .

لۆرکا لە بواری موسیقا و دانانی ئاهەنگی گۆرانی زۆر شارەزا و لێزان و، خوێ  ژەنیاری دووئامێری گیتار و پیانۆ بووە . لە گوندێکی نزیک شاری گرانادا لە دایک بووە و، لە هەموو دێهاتەکانی دەڤەری غرناتا گەڕاوە و ژیاوە . فرە حەزی لە موسیقا و سترانی “قەرەچەکان” کردووە. لۆرکا خوێندنی زانستگاکانی لە مادرید و گرانادا دەس پێکردووە ،بەڵام زانکۆکان بەجێ هێشتوە و بڕوانامەی زانستگای  وەر نەگرتوە.

 ١-یەکەم کتێبی وەک “ساتیر ” تەنز و گاڵتە بەناوی ” باوڕەکان و ئاسۆکان ” ساڵی ١٩١٨ی زاینی چاپ و بڵاو کرایەوە .

٢-شانۆنامەی ” دەورانی نەحسی پەپوولەکان ” ساڵی ١٩٢٠ی زاینی لە سەر شانۆ نیشان درا و پێشوازی گەرمی لێکرا .

٣-کتێبی ” هەڵبەستەکان” ساڵی ١٩٢١ی زاینی چاپ و بڵاو کرایەوە .

٤- کتێبی ” گۆرانی و سترانەکان ” ساڵی ١٩٢٧ی زاینی بڵاو دەکاتەوە .

٥-بەنرخ ترین و خۆشەویست ترین کتێبی بە ناوی ” گۆرانی قەرەچیەکان ” ساڵی ١٩٢٨ی زاینی بڵاو دەکاتەوە کە ناوبانگی ( هەڵبەستوانی قەرەچی ) وەر دەگرێت .

٦- کتێبی ” زەماوەندی خوێن ” ساڵی ١٩٢٨ی زاینی  چاپ و بڵاو دەکاتەوە .

         لۆرکا بە مەبەستی فێر بوونی زمانی ئینگلیزی  بەرەو زانستگای کولومبیا لە ئامریکا سەفەر دەکات . چۆڕاوەی بیر و هزری  لۆرکا وپاڵاوتەی ئەم سەفەرە  لە کتێبیکدا بە ناوی ” شاعیریک لە نیویورک ”  دەنووسی و زۆربەی پەیام و دیسکۆرسەکانی هاودەردی و هاوخەمی لە گەڵ ڕەش پێسەکانی ئامریکایە . کە پاش مەرگی ولە ساڵی ١٩٤٠ ی زاینی بڵاو دەبێتەوە .

ساڵی ١٩٣٠ ی زاینی بەرەو هاوانا سەفەر دەکات و لە گەڵ ستران بێژەکان و گۆرانی بێژەکانی ناوچەیی و لۆکاڵی وشارۆمەندانی کوبا ئاشنا دەبێت. پاشان دەگەڕێتەوە ئیسپانیا و وەک بەرپرسی گورووپێکی شانۆگەری و تیاتر ، هەڵسوڕانی سیاسی و کۆمەڵایەتی خۆی لە دێهات و شارەکانی ئیسپانیا دەس پێ دەکات. هەموو شاکارەکانی لۆرکا باس لە فەرهەنگ و کولتوری دەوڵەمەند و بەنرخی دانیشتوانی ئیسپانیا دەکات. لەم ئاخرانەدا هەڵبەستێکی جادوویی وسیحراوی بۆ هاوڕێیەکی هۆنیوەتەوە . هاوڕێ کەی  ماتادور * بووە ولەکاتی یاری بیرەحمانە لەگەڵ گایەکدا، بەرەو ڕووی هەڵمەت و هێرشی گای بریندار دەبێتەوە . گاکە بە شاخە تیژەکانی  سکی هاوڕێ کەی بە شێوەیەکی تڕاژیدی هەڵدەدڕێ و لۆرکا مەرگی سامناکی هاوڕێ کەی بە چاوی خۆی دەبێنێت .   ( ر –  م س ) پازدەی ژانویەی ٢٠٢١

…………………………………….

  ڕوونکردنەوەیەک:Matador

            *  ماتادور: لە زمانی فەرەنسا بەو پیاوە دەڵێن کە لە گەڵ گایەکی بەهێز و شاخ تیژدا ، لە ئامفی تیاترێکی گەورە، کە  هاوکات بێنەران دانیشتوون بە کوتاڵێکی سوور یاری دەکا و گاکە دەبەزێنێت و پاشان دەیکوژێت . ئێستا ئەم دیاردە کولتوریەی ئیسپانیا ،لە لایەن ژینگە پارێزانەوە، دژایەتی بێ سنوور دەکرێت .

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *